In een bar in Tilburg schrok een vrouw zich een ongeluk nadat ze vroeg om een cocktail zonder rietje.  De vrouw was met twee vriendinnen in een bar in Tilburg en samen dronken ze wat drankjes. Toen ze even later het bonnetje kreeg, bleek er een onaangename verassing op te staan.

De vrouw is een ondernemer die probeert om de hoeveelheid plastic in de oceanen te verminderen. Haar milieubewustzijn trekt ze ook door in haar privéleven. Geen rietje nodig? Dan hoeft ze die niet te hebben.

Na een gezellige avond, vroegen de dames om de rekening. Toen ze die vervolgens kregen, bleken er opmerkingen van de ober op te staan: ‘Geen rietje, wat een kutleven’ en ‘Geen rietje, want ik heb zo’n filmpje op Facebook gezien, echt kut man’.

Ik kwam op het artikel via iemand die het bericht op Twitter deelde. Daarbij citeerde de persoon één zin uit het artikel:

“Al jaren reist de Eindhovense rond de wereld (🛫🛫🛬🛬) om mensen bewust te maken van het probleem van plastic in de oceanen.” #geenrietje 🤔”

De tweet maakt duidelijk dat de ondernemer niet echt een milieubewuste consument is, gezien ze al jaren de wereld rond reist. Ervan uitgaande dat ze inderdaad regelmatig met het vliegtuig reist, draagt ze zelf ook aardig haar steentje bij aan milieuvervuiling. En dat is krom, want wie a zegt, moet ook b tot en met z zeggen, nietwaar?

Wanneer je een persoon eenmaal in een milieubewust hokje hebt geplaatst, valt elke afwijking op als rode wijn op een wit overhemd. Het overkwam mezelf ook in april dit jaar op een evenement waar Merijn Everaarts, topman van Dopper het publiek toesprak. Hij vertelde dat hij de beste ideeën kreeg tijdens een lange warme douche, en hij raadde iedereen in de zaal aan om zijn voorbeeld te volgen. Even daarvoor vertelde de topman over de Dopper Foundation en zijn ambitie om schoon en veilig drinkwater voor iedereen mogelijk te maken. En daar wrong de schoen bij mij. De man die actief in de weer is om te zorgen voor schoon en veilig drinkwater, laat datzelfde drinkwater langs zich heen in het doucheputje lopen. Ik had Everaarts geplaatst in een duurzaam hokje en hij werd veroordeeld op elk detail dat niet in dat hokje pastte. Een andere spreker op het evenement, Pieter Zwart van Coolblue, zat niet in dat hokje, en alles dat hij vertelde slikte ik als zoete koek.

Ik ben niet de enige die op deze manier reageert. Het is een menselijk instinct. Hans Rosling noemt het in zijn boek Feitenkennis het generalisatie-instinct. ‘Iedereen is voortdurend aan het categoriseren en generaliseren. Onbewust. Dat is geen kwestie van bevooroordeeld of goed geïnformeerd zijn.’

Ook al is het menselijk dat we categoriseren en generaliseren, dat neemt niet weg dat het bijzonder tegenstrijdig is dat dezelfde persoon het klimaat wil redden en tegelijkertijd het klimaat vernielt. Dat dezelfde persoon de waarde van schoon drinkwater inziet en tegelijkertijd zo achteloos met dat drinkwater omgaat.

Het doet me denken aan een scène uit de film Full Metal Jacket waarin een soldaat een vredesteken draagt en ‘Born to kill’ op zijn helm heeft staan. Wanneer hem gevraagd wordt naar deze tegenstrijdigheid, verklaart hij dat hij refereerde naar de ‘Duality of Man’, ‘The Jungian thing’.

Carl Gustav Jung, was een Zwitserse psychiater en psycholoog die de grondlegger was van de analytische psychologie. Jung zag dualiteit als een onderdeel van de menselijke natuur. Volgens Jung heeft elke goede eigenschap een slechte kant en kan niets dat goed is bestaan zonder daarbij een overeenkomstig kwaad te produceren. Het is volgens de psychiater en psycholoog niet mogelijk om als mens compleet te zijn zonder de duistere kant van het zelf te integreren.

In het artikel ‘Waarom ik een klootzak ben’ schrijft Arjan van Veelen dat het bijzonder lastig is om een goede burger te zijn in deze tijd. Er wordt steeds meer duidelijk over de schadelijke gevolgen van wat we consumeren. En dat zorgt ervoor dat we ‘voortdurend onmogelijke hoepels voorgehouden krijgen’ aldus de schrijver. Hij noemt enkele voorbeelden: vlees eten is slecht, maar een veganistische levensstijl blijkt niet per se beter voor het klimaat. Vliegen is slecht, maar de hogesnelheidslijn blijkt evengoed vervuilend. En de informatie die beschikbaar is, is ook niet altijd even helder: ‘En op die stukken valt weer vanalles af te dingen, leer ik net. Wat me tot de slotsom brengt dat ik hoogopgeleid moet zijn om mijn dagelijks brood te begrijpen.’

Van Veelen maakt in zijn artikel duidelijk dat we aanmerkingen hebben op de ander, maar dat we zelf ook niet geheel onschuldig zijn. Vermoedelijk onbedoeld refereert de schrijver ook naar ‘the Jungian thing’, naar de dualiteit in de menselijke natuur. In zijn woorden zijn we allemaal klootzakken. En als we dat zouden erkennen, dan zou dat volgens de schrijver best wel eens verbroederend kunnen werken.

Mensen zijn gebrekkige wezens. We handelen vanuit instinct, maken denkfouten en gebruiken drogredenen. Het hoort, net als de Jungiaanse dualiteit, allemaal tot de menselijke natuur. Een soldaat die zowel vrede als geweld omarmt. Een sociaal ondernemer die zo nu en dan zijn eigen missie niet naleeft. Een milieubewuste consument die zelf het milieu vervuilt. Stuk voor stuk zijn het voorbeelden van mensen met gebreken. Mensen zoals alle andere mensen.

We hebben nu eenmaal onze gebreken, en het is belangrijk dat we die gebreken accepteren. Want wanneer we accepteren dat we zelf niet volmaakt zijn, wordt het gemakkelijker om te accepteren dat anderen dat ook niet zijn.


Deel dit artikel: