Ik zit samen met een vriendin in een koffietentje op een vide die zich tussen de begane grond en de eerste verdieping bevindt. We hebben het over school, thuis en het leven. Ik krijg vaak het verwijt dat gesprekken met mij nooit lang over koetjes en kalfjes kunnen gaan. Terwijl we met elkaar aan het filosoferen zijn, zien we achter het hoge glazen raam twee mensen aan het werk. De een staat op de grond, de ander staat in een hoogwerker. Op de grond liggen kerstornamenten die rond deze tijd van het jaar de winkelstraat verlichten.

Bron afbeelding: Wij Zijn Tilburg

Park

Begin december loop ik ‘s ochtends vroeg met de hond door het park achter ons huis. In de stromende regen zie ik een kleine vrachtwagen in het park met wat mensen eromheen. Een aantal dagen erna loop ik weer samen met mijn hond door het park. De vrachtwagen heeft duidelijk zijn diepe modderige sporen achtergelaten in het anders zo groene park. Op de plaats waar de mensen stonden, staat nu een verwilderde kerstboom van een aantal meter hoog. De boom wordt op zijn plaats gehouden met staalkabels en ijzeren buizen die je ook wel eens in steigers ziet. De verlichting hangt er wat nonchalant bij, zonder intentie om de verwilderde boom iets op te fleuren. Boven in de boom loopt een elektriciteitskabel die van de boom, over de naastgelegen straat, richting het dak van een woonhuis gaat.


We verzenden al enkele jaren geen kerstkaarten meer en de boodschap lijkt zich langzaam te verspreiden, gezien we steeds minder kerstkaarten ontvangen.

Kerstkaarten

Rond dezelfde tijd vallen de eerste kerstkaarten op de mat. Mijn vrouw en ik ontvangen kaarten waarin ons liefdevol fijne dagen wordt gewenst. We ontvangen ook kaarten in enveloppen met geprinte adresstickers waarin een simpele boodschap staat. En we ontvangen kaarten waar slechts de namen van de afzenders in staan, met een handschrift die verraadt dat de schrijver er weinig zin in had. En we ontvangen natuurlijk de jaarlijkse kaart van een klusjesman in de straat. Steevast voorzien van bedrijfsstempel en bijpassend visitekaartje. Voor hem is kerst het ideale moment om zijn bedrijf onder de aandacht te brengen. Maar ik heb nieuws voor je vent: de nee-nee-sticker geldt ook voor jou, en je kaart gaat linea recta bij het oud papier. We verzenden al enkele jaren geen kerstkaarten meer en de boodschap lijkt zich langzaam te verspreiden, gezien we steeds minder kerstkaarten ontvangen. De kerstkaarten passen nu zelfs allemaal op de afzuigkap, wat onze variant van de schoorsteenmantel is.

Hans

Bij een blik op de moderne mantel valt één kaartje op. Op het kaartje staat een foto van een glimlachende man. Ik liep als klein jochie regelmatig thuis de deur uit en stak dan de straat over om bij hem thuis met één van zijn zoons te spelen. Op latere leeftijd stelde hij zijn huis beschikbaar voor een groepje pokeraars, waar ik zo nu en dan bij aanschoof. Ik heb hem ervaren als een nuchtere man die kon genieten van de kleine dingen in het leven en die met iedereen het beste voorhad. Zijn overlijdenskaartje is voor mij een herinnering aan de man die hij was en aan de fragiliteit van het bestaan.

Kerstboom

De verwilderde kerstboom en de kaarten herinneren me eraan dat het tijd is om de kerstboom tevoorschijn te halen. Samen met mijn vrouw pakken we de plastic kerstboom uit en versieren hem met ballen, slingers en verlichting. Samen zetten we de piek op de top en genieten van onze inspanningen als we zien dat de huiskamer ineens een stuk sfeervoller is.

Kerstboom

Kerstdiner

In de aanloop naar kerst organiseerde het bedrijf waar ik werk een kerstdiner en borrel. Vóór het eten worden de persoonlijk samengestelde kerstpakketten uitgedeeld. Daarna krijgen we een heerlijke maaltijd voorgeschoteld. We borrelen nog wat na en sluiten even later af bij een café verderop. Ik werk sinds begin dit jaar parttime bij het bedrijf en ik had vooraf niet kunnen bedenken hoe leuk ik het zou vinden. Ik werk in een klein en gezellig team met mensen die hard kunnen werken, maar ook tijd nemen voor elkaar. De eigenaren hebben verstand van zaken en besteden tijd en aandacht aan ieders persoonlijke ontwikkeling. Begin volgend jaar zal ik bij het bedrijf gaan afstuderen en wat vaker op de werkvloer te vinden zijn. Iets waar ik nu al naar uitkijk. 

Kerst herinnert me elk jaar weer aan het feit dat ik ook maar een mens ben, met al mijn gebreken.

Gewetenswroeging

Elk jaar ga ik in deze periode meerdere keren uiteten en heb dan tijdens die avonden altijd een dubbel gevoel. Ik houd van lekker eten en ik geniet van de gezellige avonden. Maar telkens is er ook een knagend gevoel wanneer ik een royale maaltijd voorgeschoteld krijg terwijl zoveel mensen in armoede moeten leven. En dat niet alleen. Onder de gezelligheid en warmte van de kerstdagen schuilt een consumptiestuwende machine die kerstornamenten, bomen, kaarten, pakketten, kado’s, voedingsmiddelen en drank produceert. Ik ben me bewust van de vernietigende impact van onze consumptie op de aarde. Dat is de reden dat ik geen auto rijd, ondanks de beperking in vrijheid. Het is de reden dat ik niet aan mode doe, ondanks de saaie garderobe. En het is de reden waarom ik let op wat ik eet, ondanks dat ik daardoor inlever op smaak.

Kerst herinnert me elk jaar weer aan het feit dat ik ook maar een mens ben, met al mijn gebreken. Want hoewel ik weet dat een plastic kerstboom met alle versiering en verlichting het milieu belast, vind ik het leuk om deze met mijn vrouw op te tuigen en geeft de kerstboom een sfeer die in mijn lichaam wat gelukshormonen vrijgeeft. En ondanks dat ik eigenlijk niets nodig heb, ben ik wel blij als ik een kerstpakket cadeau krijg. En terwijl ik met een schuldgevoel aan tafel zit, geniet ik wel van het lekkere eten en het fijne gezelschap. 

Kerstdiner

Rationalisatie

Ik ben niet in staat om in mijn eentje armoede de wereld uit te helpen of klimaatverandering te stoppen. Dus het heeft ook geen enkele meerwaarde om mezelf daar ongelukkig om te maken. Ik weet wat ik moet doen om het ongelukkige gevoel weg te krijgen: mezelf richten op andere zaken, bijvoorbeeld het gezelschap en het lekkere eten. Als ik het rationaliseer, dan is dat ook het enige juiste dat ik kan doen. Ik kan mezelf ongelukkig voelen en dat uitstralen op de mensen om me heen en zo de wereld een stukje ongelukkiger maken. Of ik kan me richten op positieve zaken en dat uitstralen op de mensen om me heen om zo de wereld een stukje gelukkiger te maken. In beide gevallen verander ik niets aan armoede of klimaatverandering, maar verander ik wel iets aan de wereld om me heen. 

Kerstgedachte

Het is niet mijn bedoeling om weg te kijken van grote problemen zoals armoede en klimaatverandering. Deze problemen moeten aangepakt worden en dat is ieders verantwoordelijkheid. Maar bij de aanpak van deze problemen is het belangrijk om pragmatisch te zijn. Als we het hedonistische credo – het maximaliseren van geluk en het minimaliseren van lijden – als uitgangspunt nemen en ons allemaal richten op de zaken waar we invloed op hebben (bewuste consumptie bijvoorbeeld), dan slagen we er misschien wel in om alle problemen de wereld uit te helpen.

Samen aan de slag voor een betere wereld. Dat is mijn kerstgedachte. Ik wens jullie een fijne kerst en een goed oud en nieuw. Tot volgend jaar.


Deel dit artikel: